Περιγραφή

Τι είναι το Κάνοε-Καγιάκ Σλάλομ;
Το Canoe slalom είναι ένα άθλημα στο οποίο οι αθλητές συναγωνίζονται με τον χρόνο προσπαθώντας να διανύσουν έναν στίβο άγριων νερών περνώντας έναν συνδυασμό πορτών, στη ροή και ανάποδα της ροής του νερού. Κάθε διαδρομή είναι διαφορετική, αλλά μπορεί να έχει μέγιστο μήκος 300 μέτρα και να περιέχει έως 25 πόρτες, με τουλάχιστον έξι από αυτές αντίθετες στο ρεύμα. Ο τύπος της πόρτας χαρακτηρίζεται από το χρώμα της, κόκκινο για πέρασμα αντίστροφα της ροής του νερού και πράσινο για πέρασμα στη φορά του νερού. Οι στίβοι διεθνώς σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε οι κορυφαίοι αθλητές να μπορούν να την ολοκληρώσουν σε χρονικό διάστημα μεταξύ 90 και 110 δευτερολέπτων, αν και μπορεί να προκύψουν χρονικές ποινές για το άγγιγμα μιας πόρτας (δύο δευτερόλεπτα) και την απώλεια μιας πόρτας (50 δευτερόλεπτα).

Στο σλάλομ υπάρχουν δύο τύποι σκαφών, το κάνοε (C) και το καγιάκ (K). Στο κάνοε,  χρησιμοποιείται ένα κουπί μονής κουτάλας από έναν αθλητή που κάθεται γονατιστός μέσα στο σκάφος με τα πόδια του λυγισμένα, σε αντίθεση με το καγιάκ που χρησιμοποιείται ένα κουπί διπλής κουτάλας και ο αθλητής βρίσκεται μέσα στο σκάφος σε καθιστή θέση.  Σε διεθνούς επίπεδου αγώνες υπάρχουν τέσσερις ατομικές κατηγορίες Μονοθέσιο Καγιάκ Ανδρών (Κ1Α), Μονοθέσιο Καγιάκ Γυναικών (Κ1Γ), Μονοθέσιο Κάνοε Ανδρών (C1A), Μονοθέσιο Κάνοε Γυναικών (C1Γ).  Η κατηγορία C1Γ θα κάνει το ντεμπούτο της στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2020 στο Τόκιο, αντικαθιστώντας το Διθέσιο Κάνοε Ανδρών (C2Α), το οποίο ήταν μέρος του Ολυμπιακού προγράμματος το 1972 και στη συνέχεια από το 1992 έως το 2016.

Η απόφαση να αντικατασταθεί το C2 ανδρών με το C1 γυναικών για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2020 ελήφθη για να εξασφαλιστεί ότι το slalom πληρούσε τα κριτήρια ισότητας των δύο φύλων που έθεσε η ΔΟΕ.

Στην Παγκόσμια Ομοσπονδία:
Το κανό σλάλομ ξεκίνησε στην Ελβετία το 1933 ως καλοκαιρινή εναλλακτική λύση του σκι-σλάλομ, και αρχικά γινόταν σε ήρεμα νερά. Η Ελβετία φιλοξένησε το 1ο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα στη Γενεύη το 1949 και η κατηγορία έκανε το ολυμπιακό της ντεμπούτο ως αγώνισμα επίδειξης στους Αγώνες του 1972 στο Μόναχο, όπου και τα τέσσερα χρυσά μετάλλια κέρδισε η Ανατολική Γερμανία. Η επιστροφή του σλάλομ στους Ολυμπιακούς Αγώνες έγινε μετά από 20 χρόνια, αλλά αυτή τη φορά ως βασικό άθλημα.

Η Σλοβακία κατέχει το ρεκόρ με τα περισσότερα χρυσά μετάλλια (7) στο κάνοε σλάλομ στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Είναι το μόνο άθλημα που η Σλοβακία κέρδισε χρυσό μετάλλιο στους θερινούς αγώνες. Οι μόνοι αθλητές που έχουν κατακτήσει περισσότερα από τρία μετάλλια στους Αγώνες είναι όλοι Σλοβάκοι- Michal Martikán (δύο χρυσά, δύο αργυρά, ένα χάλκινο) και τα δίδυμα Pavol και Peter Hochschorner (τρία χρυσά και ένα χάλκινο). Οι Hochschorners τερμάτισαν στο βάθρο στο C2Α σε τέσσερις συνεχόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες – το 2004, 2008, 2012 και 2016.

Η Γαλλία κέρδισε τους περισσότερους παγκόσμιους τίτλους στο κανό σλάλομ (57), αλλά ο συνδυασμός της Τσεχοσλοβακίας (33), της Τσεχικής Δημοκρατίας (30) και της Σλοβακίας (25) ξεπέρασαν αυτό το σύνολο. Ο Martikán έχει κερδίσει τους περισσότερους παγκόσμιους τίτλους (15) στην κατηγορία (σε ατομικά και ομαδικά αγωνίσματα), ενώ η κορυφαία γυναίκα είναι η Jessica Fox (10) από την Αυστραλία. Κανένας αθλητής από την Αφρική δεν έχει κατακτήσει έως τρίτη θέση στα παγκόσμια πρωταθλήματα, αλλά το 2008 στο Πεκίνο, ο Benjamin Boukpeti κέρδισε το πρώτο μετάλλιο του Τόγκο σε οποιοδήποτε άθλημα στους Ολυμπιακούς Αγώνες όταν κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο στο K1Α.

Στην Ελλάδα
Το άθλημα του κάνοε-καγιάκ σλάλομ ξεκινά στην Ελλάδα με την ανεξαρτητοποίηση του αθλήματος και την ανάθεσή του από τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού στην Ελληνική Ομοσπονδία Κάνοε-Καγιάκ.  Η διοργάνωση του 1ου Πανελληνίου Πρωταθλήματος Κάνοε-Καγιάκ Σλάλομ τον Δεκέμβριο του 1999 στον ποταμό Εύηνο στη θέση Μπανιά στην Αιτωλοακαρνανία αποτελεί σταθμό στη προσπάθεια αυτή ενώ η συμμετοχή των αθλητών ξεπερνά όλες τις προσδοκίες.  Το 2002 ξεκινά η κατασκευή της πρώτης αγωνιστικής πίστας σλάλομ στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην περιοχή Χάνι Μπανιά στα όρια των δήμων Θέρμου και Ναυπακτίας ο οποίος ολοκληρώνεται το 2003 και χρησιμοποιείται για πρώτη φορά.  Πρόκειται για έναν στίβο που επισκέπτονται συχνά ομάδες του εξωτερικού εκμεταλλευόμενοι το ήπιο Ελληνικό κλίμα.  Παράλληλα γίνονται προσπάθειες και από τον Δήμο Κόνιτσας για την κατασκευή αντίστοιχης πίστας αλλά δυστυχώς δεν υλοποιήθηκε το όραμα για δεύτερη πίστα στην Ελλάδα.

Από το 1999 έως το 2017 κάθε χρόνο διεξάγονται τα Πανελλήνια Πρωταθλήματα Ανδρών/Γυναικών, Εφήβων/Νεανίδων και Παίδων/Κορασίδων αλλά και τα Πανελλήνια Πρωταθλήματα Ανάπτυξης που αφορούν στις μικρές ηλικιακά κατηγορίες.  Δυστυχώς λόγω μεγάλων φθορών της πίστας και της ανάγκης επισκευής από το 2018-2019 διακόπηκε η διοργάνωση των πρωταθλημάτων και μένει πίσω η ανάπτυξη του αθλήματος.

Η διεθνή παρουσία:
Το 2000 η πρώτη εθνική ομάδα συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Σλάλομ στη Mezzana και πλέον ξεκινά η Ελλάδα να συμμετέχει σε διεθνείς διοργανώσεις.  Η Ελλάδα καταφέρνει με τον αθλητή Χρήστο Τσακμάκη να συμμετάσχει σε 3 συνολικά ολυμπιάδες της Αθήνας το 2004, του Πεκίνου το 2008 όπου κατακτά και την 7η ολυμπιακή και του Λονδίνου το 2012. Το 2004 στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας εκτός του Χρήστου Τσακμάκη (C1A) συμμετέχουν ο Αλέξανδρο Δημητρίου (K1A) και η Μαρία Φερεκίδου (K1Γ) η οποία στη συνέχεια συμμετέχει και στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου το 2008.

Κορυφαίες νίκες αποτελούν η κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου από τον αθλητή Χρήστο Τσακμάκη στο C1 Νέων στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Σλάλομ Εφήβων/Νεανίδων και U23 το 2007 και  του χάλκινου μεταλλίου από τον ίδιο αθλητή στο μονοθέσιο Κάνοε C1 1000μ Νέων στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Σλάλομ Εφήβων/Νεανίδων & U23 το 2010.   Άλλες σημαντικές θέσεις είναι η 5η θέση στο C1Α στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Σλάλομ το 2012 με τον Χρήστο Τσακμάκη, η 5η θέση στο C1Α στη 2η φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου Σλάλομ στη Γαλλία το 2011 με τον Χρήστο Τσακμάκη, η 7η θέση στη 3η φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου Σλάλομ στη Γερμανία το 2011 επίσης με τον Χρήστο Τσακμάκη.

Πηγή: αγωνιστικό αρχείο Ε.Ο.Κ.-Κ. 1999-2020

Τι πρέπει να γνωρίζετε για το κάνοε-καγιάκ Σλάλομ:
– Το κάνοε-καγιάκ σλάλομ είναι ένα άθλημα στο οποίο οι αθλητές συναγωνίζονται με τον χρόνο μέσα από ένα συνδυασμό περασμάτων πορτών στη ροή και αντίστροφα της ροής του ρεύματος σε άγρια νερά.

– Το μήκος του στίβου και ο αριθμός των πορτών ποικίλλει με μέγιστο 25 πόρτες και μήκος 300 μέτρα.

– Ο στίβος είναι ένα μείγμα από πόρτες στη ροή και αντίστροφα της ροής του νερού και η καθεμία αποτελεί μια μοναδική πρόκληση για τον αθλητή, δοκιμάζοντας σημαντικά την ικανότητά του να αναγνωρίζει και να προχωρά με τη ροή του νερού διατηρώντας παράλληλα την τροχιά, την ισορροπία και την ταχύτητά του.

– Η κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσει ο αθλητής σε κάθε πόρτα υποδεικνύεται με χρώμα: κόκκινο για αντίθετη στο ρεύμα πόρτα και πράσινο για πόρτα στη ροή του ρεύματος.

– Υπάρχουν τουλάχιστον έξι πόρτες αντίθετες στο ρεύμα σε κάθε πορεία.

– Οι σχεδιαστές του στίβου καθορίζουν τα μοτίβα των πορτών με τρόπο ανάλογο των χαρακτηριστικών του νερού – eddies, κύματα και stoppers – για να δημιουργήσουν μια ανταγωνιστική πορεία. Κάθε στίβος είναι μοναδικός.

– Διεθνώς ο στίβος σχεδιάζεται έτσι ώστε οι ταχύτεροι αθλητές να τερματίζουν μεταξύ 90 έως 110 δευτερολέπτων.

– Οι αθλητές μπορούν να λάβουν ποινές χρόνου με την προσθήκη 2 δευτερολέπτων για άγγιγμα πόρτας και 50 δευτερολέπτων όταν δεν περάσουν μία πόρτα.

– Οι διεθνείς αγώνες έχουν έναν κύκλο προκριματικών που ακολουθείται από έναν ημιτελικό και τελικό με μόνο 10 αθλητές στον τελικό.

– Υπάρχουν έξι κατηγορίες στο σλάλομ, μονοθέσιο κανό ανδρών (C1A), μονοθέσιο κανό γυναικών (C1Γ), μονοθέσιο καγιάκ Ανδρών (Κ1Α) και μονοθέσιο Καγιάκ Γυναικών (K1Γ), διθέσιο κάνοε ανδρών (C2A) και διθέσιο κάνοε γυναικών (C2Γ). Υπάρχει επίσης το διθέσιο μικτό κανό με έναν άντρα και μία γυναίκα στο σκάφος.

– Εκτός των ατομικών αγωνισμάτων στο σλάλομ διεξάγονται και ομαδικά αγωνίσματα. Ομαδικά είναι τα αγωνίσματα τριών πληρωμάτων που αγωνίζονται μαζί στον ίδιο στίβο και οι ποινές τους συνυπολογίζονται.

– Το Ολυμπιακό Πρόγραμμα περιλαμβάνει σήμερα τέσσερις κατηγορίες K1Α, K1Γ, C1Α και C1Γ.

– Η διαφορά μεταξύ καγιάκ και κανό είναι απλή. Είναι ο αριθμός των κουτάλων στο κουπί και η θέση του αθλητή στο σκάφος.

– Στο καγιάκ, ο αθλητής κάθεται μέσα στο σκάφος και χρησιμοποιεί ένα κουπί διπλής κουτάλας με το οποίο ωθεί το σκάφος προς τα εμπρός χρησιμοποιώντας το κουπί εναλλάσσοντας κάθε πλευρά.

– Στο κανό, ο αθλητής είναι γονατιστός μέσα στο σκάφος και χρησιμοποιεί κουπί μιας κουτάλας.

Ημερομηνίες ορόσημα Διεθνώς:
– Το κανό σλάλομ, το οποίο αρχικά διαμορφώθηκε στο σκι, ξεκίνησε στην Ελβετία το 1933 σε ήρεμα νερά, αλλά σύντομα μεταφέρθηκε σε ορμητικά νερά.

– Το πρώτο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Slalom πραγματοποιήθηκε το 1949 στη Γενεύη υπό την αιγίδα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κανό (ICF) και ήταν μια διετής διοργάνωση μέχρι το 1999.

– Από το 2002, τα Παγκόσμια Πρωταθλήματα Ανδρών/Γυναικών διεξάγονται κάθε μη Ολυμπιακή χρονιά με τις κατηγορίες ηλικίας Junior και U23 να διεξάγονται κάθε χρόνο από το 2012.

– Στη δεκαετία του 1960 κανάλια άρχισαν να εκτρέπονται από ποτάμια για να φιλοξενήσουν ειδικές διοργανώσεις.

– Το Canoe slalom ήταν ένα άθλημα επίδειξης στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου το 1972 και έγινε βασικό άθλημα στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης το 1992.

– Η πίστα του Άουγκσμπουργκ Eiskanal που χρησιμοποιήθηκε για τους Αγώνες του Μονάχου ήταν ο πρώτος τεχνητός στίβος που κατασκευάστηκε και αποτέλεσε το προσχέδιο για τους σύγχρονους αγωνιστικούς στίβους.

– Η γυναικεία κατηγορία C1 παρουσιάστηκε στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της ICF το 2010 και θα κάνει το Ολυμπιακό του ντεμπούτο το 2020 στους Αγώνες του Τόκιο.

– Ο σχεδιασμός των σκαφών έχει αλλάξει δραματικά από την έναρξη του αθλήματος με τα πτυσσόμενα κανό από καμβά να αντικαθίστανται από fiberglass και τώρα από carbon fiber.

Ημερομηνίες Ορόσημα στην Ελλάδα:

– Το 1999 διεξάγεται το 1ο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα στην Ελλάδα στον ποταμό Εύηνο στη θέση Μπανιά της Αιτωλοακαρνανίας

– Το 2000 η πρώτη συμμετοχή της Ελλάδας σε Διεθνείς διοργανώσεις

– Το 2003 ολοκληρώνεται η πρώτη πίστα κάνοε σλάλομ στις εκβολές του Ευήνου ποταμού στη θέση Μπανιά.

– Το 2004 διοργανώνεται σε συνεργασία με την Οργανωτική Επιτροπή ΟΑ Αθήνα 2004 το Παγκόσμιο Κύπελλο Σλάλομ-Test Event στην Ολυμπιακή Πίστα Σλάλομ στο Ελληνικό.

– Το 2004 στην Αθήνα η πρώτη συμμετοχή Ελλήνων αθλητών στο άθλημα του κάνοε-καγιάκ σλάλομ σε Ολυμπιακούς Αγώνες.

– Το 2005 και το 2006 διοργανώνονται στην Ολυμπιακή Πίστα Σλάλομ στο Ελληνικό δύο φάσεις Παγκόσμιου Κυπέλλου Σλάλομ

– Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου το 2008 η μεγαλύτερη διάκριση για την Ελλάδα σε Ολυμπιάδα με την κατάκτηση της 7ης Ολυμπιακής θέσης από τον Χρήστο Τσακμάκη στο C1A.

– Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 2012 η Ελλάδα συμμετέχει με τον αθλητή Χρήστο Τσακμάκη στο C1Α Σλάλομ και κατέλαβε την 15η θέση.

Πηγές:
International Canoe Federation, Canoe Slalom Racing
Αρχείο Ε.Ο.Κ.-Κ.